Δημοσιότητα

Εφημερίδα "Θάρρος" - 22 Ιανουαρίου 2009
Επιπλέουσα υδροπονία στο ΤΕΙ Καλαμάτας

Την ώρα που η κρίση στην αγορά ελαιολάδου προκαλεί στους παραγωγούς από οργή και αγανάκτηση μέχρι μελαγχολία, από το τοπικό εκπαιδευτικό ίδρυμα που ασχολείται με τη γεωπονία έρχεται μια ακτίνα φωτός. Με την εφαρμογή μεθόδων που αποτελούν διεθνώς την τελευταία λέξη στον τομέα της υδροπονίας, ο επίκουρος καθηγητής του ΤΕΙ Καλαμάτας Τάσος Κώτσιρας κατορθώνει να παράγει λαχανικά και άλλα είδη ποιότητος μέσα σε θερμοκήπιο, το οποίο μπορεί να δώσει μέχρι και …18 σοδειές στον ίδιο χώρο κατ’ έτος. Η μέθοδος, όπως γίνεται αντιληπτό, έχει αξιολογότατες οικονομικές προοπτικές. Η γεωργία αυτή, δυστυχώς, έχει βρει ελάχιστες επιχειρηματικές εφαρμογές σε μιαν άκρως συντηρητική χώρα όπως η Ελλάδα, όπου καθένας θέλει να καλλιεργεί όπως ο παππούς του, ενώ υπάρχουν και παραγωγοί που αρνούνται την αξία και χρησιμότητα ακόμη και των λιπασμάτων, χωρίς να σκέφτονται πως οι ίδιοι αν δε φάνε, θα πεθάνουν!

Ο Τάσος Κώτσιρας είναι επίκουρος καθηγητής στο ΤΕΙ Καλαμάτας, στο τμήμα Φυτικής Παραγωγής της Σχολής Τεχνολογίας Γεωπονίας. Έχοντας εξειδίκευση στη Λαχανοκομία, αποφάσισε να πάψει να …υπολογίζει στο έδαφος. Ο κ. Κώτσιρας το έχει αντικαταστήσει ως χώρο ανάπτυξης των φυτών ή μάλλον το έχει καταργήσει. Εφαρμόζοντας πρωτοποριακές διεθνείς τεχνικές, με συστήματα υδροπονίας τα οποία εξελίχθηκαν επί τη βάσει των πρώτων συστημάτων με στερεά υποστρώματα σαν τον περλίτη, την ελαφρόπετρα και τον πετροβάμβακα, ο κ. Κώτσιρας μαθαίνει τα φυτά του …κολύμπι. Αξιοποιώντας ένα θερμοκήπιο του ΤΕΙ Καλαμάτας, από το Μάρτιο του 2008 έφτιαξε μια «πισίνα» με τους συνεργάτες του και με φτηνά υλικά έχει ήδη καλλιεργήσει με τη μέθοδο της επιπλέουσας υδροπονίας μαρούλι και φράουλα, ενώ έχει κάνει και δοκιμές μικρότερης έκτασης σε μπρόκολο, τομάτα, πιπεριά. Επίσης, διερευνάται και η δυνατότητα του συστήματος να ευνοήσει την εύκολη και γρήγορη ριζοβολία μοσχευμάτων, όπως του αμπελιού.
Στην Ελλάδα, η επιπλέουσα υδροπονία αντιπροσωπεύεται από ελάχιστες μονάδες, ενώ είναι προφανές ότι έχει μεγάλο επιχειρηματικό ενδιαφέρον. Σε Αυστραλία, ΗΠΑ, Ιταλία υφίστανται μονάδες παραγωγής «εργοστασιακού» φάσματος, όπου παράγονται κυρίως φυλλώδη λαχανικά. Όπως ανέφερε ο κ. Κώτσιρας μιλώντας στο «Θ», η προσπάθεια στο ΤΕΙ Καλαμάτας είναι πρωτοποριακή σε ελληνικό επίπεδο. Έχει κατασκευαστεί δεξαμενή 40 τετραγωνικών μέτρων, διαστάσεων 4 επί 10 μέτρα, με βάθος νερού 25 εκατοστόμετρα, που χωράει δηλαδή 10 κυβικά μέτρα νερού. Σε αυτήν αναπτύχθηκαν 1.000 μαρούλια στο πρώτο πείραμα. Η δεξαμενή διαθέτει αντλίες κυκλοφορίας του θρεπτικού διαλύματος και σύστημα κεντρικού ελέγχου του, με μικρές αντλίες μέσω των οποίων γίνεται η έγχυση των λιπασμάτων. Επίσης, υπάρχουν αισθητήρες ελέγχου αλατότητας και οξύτητας που δίνουν στοιχεία ανά πάσα στιγμή στην κεφαλή (αυστραλέζικης κατασκευής) ελέγχου του συστήματος. Παράλληλα, έχουν τοποθετηθεί αισθητήρες θερμοκρασίας και οξυγόνου στο διάλυμα. Το νερό που χρησιμοποιείται, επανακυκλοφορεί χωρίς να χάνεται στο περιβάλλον παρά μόνο από τη διαπνοή των φυτών και επαναχρησιμοποιείται επί περίπου ένα χρόνο, παρέχοντας μεγάλη οικονομία, ενώ δεν παράγονται απόβλητα και δε ρυπαίνεται το περιβάλλον. Τις ημέρες του καλοκαιριού, λόγω ζέστης, απαιτείται η οξυγόνωση του νερού. Τα φυτά στηρίζονται, ακουμπάνε σε επιπλέουσες «σχεδίες» από εξηλασμένη πολυστερίνη, η οποία χρησιμοποιείται στις οικοδομές ως μονωτικό. Στις «σχεδίες» ανοίγονται τρύπες όπου τοποθετούνται τα φυτά, όταν «μεταφυτεύονται» από το σπορείο. Στην κάτω επιφάνεια κάθε σχεδίας τοποθετείται υαλόπλεγμα, για να μην …πέφτουν τα φυτά. Οι ρίζες τους «κρέμονται» προς το θρεπτικό διάλυμα που υπάρχει στη δεξαμενή. Με αυτόν τον τρόπο οι ρίζες βρίσκονται σε ένα περιβάλλον ιδανικής σύνθεσης και, επομένως, το φυτό παρουσιάζει αλματώδη ανάπτυξη, που μόνο περιορισμό έχει τη γενετική ταχύτητα μεταβολισμού του ίδιου του φυτού. Η σύσταση του διαλύματος σε θρεπτικά στοιχεία ελέγχεται συνεχώς μέσω των συστημάτων που προαναφέρθηκαν και διορθώνεται κατάλληλα, έτσι ώστε το φυτό να δέχεται την ιδανική θρέψη σε όλα τα στάδια ανάπτυξής του.Τα μαρούλια που καλλιέργησαν πέρυσι ο κ. Κώτσιρας και η ομάδα του, βγήκαν υγιή, χωρίς τη χρήση φυτοφαρμάκων, ενώ ήταν και νόστιμα. Τώρα καλλιεργείται φράουλα, ένα πρωτοποριακό είδος για το συγκεκριμένο τρόπο καλλιέργειας, η οποία μεταφυτεύθηκε στα τέλη Οκτωβρίου και ήδη έχει ξεκινήσει η συγκομιδή της. Αναιρώντας ορισμένα μυθεύματα, ο κ. Κώτσιρας τόνισε πως η υδροπονία δεν είναι πολύπλοκη, τα οργανοληπτικά χαρακτηριστικά των προϊόντων της –εφόσον τους παρέχονται όλα τα απαραίτητα θρεπτικά στοιχεία- είναι ίδια με εκείνα των συμβατικών καλλιεργειών, ή και ακόμα καλύτερα λόγω των καλύτερων συνθηκών καλλιέργειας, ενώ ίσως είναι αρκετά κοντά η ένταξη των υδροπονικών προϊόντων στα βιολογικά.

 


 

Αισιόδοξα υδροπονικά μηνύματα από την Καλαμάτα
Ρεπορτάζ
01.02.2009
Ένα ακόμα λιθαράκι στον τομέα της υδροπονίας φρουτολαχανικών έρχεται να προσθέσει το ΤΕΙ Καλαμάτας, μαθαίνοντας στα φυτά …κολύμπι, με την επιπλέουσα υδροπονία και στέλνοντας, παράλληλα, μηνύματα αισιοδοξίας για νέες επιχειρηματικές δραστηριότητες στον κλάδο.
Την ώρα που παραδοσιακές καλλιέργειες δέχονται έντονους κραδασμούς και Πολιτεία και αγρότες «συναντώνται» στα μπλόκα των εθνικών και επαρχιακών οδών, υπάρχουν κάποια εκπαιδευτικά ιδρύματα, π.χ. το ΤΕΙ Καλαμάτας και κάποιοι εκπαιδευτικοί, όπως ο επίκουρος καθηγητής του τμήματος φυτικής παραγωγής της Σχολής Τεχνολογίας Γεωπονίας, κ. Τάσος Κώτσιρας, που δείχνουν καινούργιους δρόμους για την ελληνική γεωργία.
Αξιοποιώντας, εδώ και ένα χρόνο, ένα θερμοκήπιο του ΤΕΙ Καλαμάτας, ο κ. Κώτσιρας έφτιαξε μαζί με τους συνεργάτες του, με φθηνά υλικά, μια «πισίνα», στην οποία με τη μέθοδο της επιπλέουσας υδροπονίας καλλιεργεί μαρούλια και φράουλες, ενώ, παράλληλα, έχει κάνει δοκιμές μικρότερης έκτασης σε μπρόκολα, τομάτες και πιπεριές, διερευνώντας εξάλλου τη δυνατότητα του υδροπονικού συστήματος να ευνοήσει το εύκολο και γρήγορο ρίζωμα μοσχευμάτων αμπελιού.
Σίγουρα δεν «ανακαλύπτει την Αμερική», αφού εφαρμόζει διεθνείς τεχνικές σε συστήματα υδροπονίας, τα οποία εξελίχθηκαν από την «πρώτη γενιά» των στερεών υποστρωμάτων, με περλίτη, ελαφρόπετρα και πετροβάμβακα, σε επιπλέουσα υδροπονία. Μιας μεθόδου, που τουλάχιστον σε Αυστραλία, ΗΠΑ και Ιταλία έχει βρει εφαρμογή σε παραγωγικές μονάδες «εργοστασιακού» φάσματος, για καλλιέργεια κυρίως σε φυλλώδη λαχανικά.
Πάντως, όπως ο ίδιος υποστηρίζει, η προσπάθεια του ΤΕΙ Καλαμάτας είναι πρωτοποριακή σε ελληνικό επίπεδο. Συγκεκριμένα, έχει κατασκευαστεί μια δεξαμενή επιφάνειας 40 τετραγωνικών μέτρων (4 x 10 μέτρα), με βάθος 25 εκατοστών, που χωράει 10 κυβικά μέτρα νερού. Μέσα σε αυτή αναπτύχθηκαν περίπου 1.000 μαρούλια.

Το σύστημα
H δεξαμενή διαθέτει σύστημα κυκλοφορίας του θρεπτικού διαλύματος με αντλίες και ένα κεντρικό σύστημα ελέγχου τους, ενώ με μικρές αντλίες γίνεται η έγχυση των λιπασμάτων. Επίσης, υπάρχουν αισθητήρες ελέγχου αλατότητας και οξύτητας του νερού (αυστραλιανής κατασκευής), που ανά πάσα στιγμή δίνουν στοιχεία στο κεντρικό σύστημα.
Παράλληλα, έχουν τοποθετηθεί αισθητήρες θερμοκρασίας και οξυγόνου στο διάλυμα, ενώ το νερό που χρησιμοποιείται, επανακυκλοφορεί, χωρίς να χάνεται στο περιβάλλον, παρά μόνο από τη διαπνοή των φυτών. Το νερό επαναχρησιμοποιείται για χρονικό διάστημα ενός περίπου χρόνου, παρέχοντας μεγάλη οικονομία στον τομέα αυτό, ενώ δεν υπάρχουν απόβλητα και φυσικά δε ρυπαίνεται το περιβάλλον. Πάντως, τις καλοκαιρινές ημέρες, λόγω της ζέστης, απαιτείται οξυγόνωση του νερού.
Τα φυτά στηρίζονται-ακουμπάνε σε επιπλέουσες «σχεδίες» από εξηλασμένη πολυστερίνη, η οποία χρησιμοποιείται στις οικοδομές ως μονωτικό υλικό. Στις «σχεδίες» ανοίγονται τρύπες, όπου τοποθετούνται τα φυτά, όταν αυτά «μεταφυτεύονται» από το σπορείο. Στην κάτω επιφάνεια κάθε «σχεδίας» τοποθετείται υαλόπλεγμα, για να συγκρατούνται τα φυτά. Οι ρίζες του κρέμονται προς το θρεπτικό διάλυμα, που υπάρχει στη δεξαμενή.
Κατ΄ αυτό τον τρόπο οι ρίζες βρίσκονται σε ένα περιβάλλον ιδανικής σύνθεσης και έτσι το φυτό παρουσιάζει αλματώδη ανάπτυξη, με μοναδικό περιορισμό τη γενετική ταχύτητα του μεταβολισμού του ίδιου του φυτού. Η σύσταση του διαλύματος σε θρεπτικά στοιχεία ελέγχεται συνεχώς, με τα συστήματα που προαναφέρθηκαν και διορθώνεται κατάλληλα, έτσι ώστε το φυτό να δέχεται την ιδανική θρέψη σε όλα τα στάδια της ανάπτυξής του.

Υγιή και νόστιμα
Τα μαρούλια που καλλιέργησαν ο κ. Κώτσιρας και ομάδα συνεργατών του βγήκαν υγιή, χωρίς τη χρήση φυτοφαρμάκων, ενώ κατά γενική ομολογία όσοι τα δοκίμασαν είπαν ότι ήταν νόστιμα. Αυτή την εποχή στην «πισίνα» του ΤΕΙ Καλαμάτας γίνεται καλλιέργεια φράουλας, η οποία μεταφυτεύτηκε στα τέλη του περασμένου Οκτωβρίου και ήδη ξεκίνησε η συγκομιδή της.
Σε δηλώσεις του στον τοπικό Τύπο ο επίκουρος καθηγητής επισήμανε ότι η υδροπονία δεν είναι πολύπλοκη διαδικασία, τα οργανοληπτικά χαρακτηριστικά των προϊόντων της – εφόσον τους παρέχονται όλα τα απαραίτητα θρεπτικά στοιχεία – είναι ίδια με εκείνα των συμβατικών καλλιεργειών ή και ακόμα καλύτερα, λόγω των ιδανικότερων συνθηκών, ενώ, όπως χαρακτηριστικά σημείωσε, δεν υπάρχει μεγάλη απόσταση από το να χαρακτηρισθούν τα υδροπονικά προϊόντα ως προϊόντα βιολογικής γεωργίας.

 


 

Μαρούλια στη …γούρνα με επιπλέουσα υδροπονία!
Κώστας Κοντοθανάσης

Καλή η ελαιοκομία, αλλά πρέπει να υπάρχουν και τα λαχανικά πάνω στα οποία θα ρίξουμε το λαδάκι μας και θα τα συνοδεύσουμε με τις ελιές μας. Στο ΤΕΙ Καλαμάτας, ο επίκουρος καθηγητής Τάσος Κώτσιρας έχει αναπτύξει συστήματα καλλιέργειας λαχανικών με τη μέθοδο της επιπλέουσας υδροπονίας, μια πρωτοποριακή εφαρμογή για τα ελληνικά δεδομένα. Πρόσφατα, μάλιστα, διοργάνωσε και μιαν ημερίδα, επιδεικνύοντας τις κατασκευές, που είναι απλές και φθηνές εν γένει, με τις οποίες μπορεί κανείς να παράγει λαχανικά σε περιορισμένο χώρο, σχεδόν όλο το χρόνο, χωρίς να υπάρχει έδαφος. Μόνος περιορισμός: η υψηλού επιπέδου επιστημονική παρακολούθηση, ώστε τα καλλιεργούμενα είδη να λαμβάνουν τα αναγκαία για την ανάπτυξή τους θρεπτικά συστατικά μέσα στη δεξαμενή στην οποία «κολυμπούν».
Ο κ. Κώτσιρας εξήγησε στο olivenews.gr τι είναι η επιπλέουσα υδροπονία:

Ιστορία, περιγραφή του συστήματος επιπλεύσεως

Αποτελεί ένα από τα πλέον εξελιγμένα συστήματα υδατοκαλλιεργειών χαμηλού κόστους και είναι κατάλληλο κυρίως για την καλλιέργεια φυλλωδών λαχανικών υπό κάλυψη.
Η πλέον ευδιάκριτη διαφορά του συστήματος αυτού είναι ότι ο ακριβής έλεγχος του κλίματος και η ενσωμάτωση του συμπληρωματικού φωτισμού (όπου χρειάζεται), εξασφαλίζουν την ταχεία ανάπτυξη των φυτών καθ’ όλη την διάρκεια του χρόνου. Το γεγονός αυτό έχει σαν αποτέλεσμα την μεγαλύτερη παραγωγή του συστήματος επιπλεύσεως σε σχέση με οποιοδήποτε άλλο από τα υπάρχοντα υδροπονικά συστήματα. Για παράδειγμα, η στρεμματική απόδοση του συστήματος αυτού μπορεί να προσεγγίσει τα 900-1000 μαρούλια την ημέρα 7 για ημέρες την εβδομάδα. Το χρονικό διάστημα που μεσολαβεί από τη σπορά μέχρι τη συγκομιδή είναι περίπου 30-35 ημέρες (μέσο βάρος μαρουλιού κατά τη συγκομιδή 250-350 g).
H ετήσια παραγωγή του συστήματος αυτού ανά μονάδα επιφάνειας είναι περίπου 56kg ανά m2.

Περιγραφή του συστήματος επιπλεύσεως

Τα φυτά ουσιαστικά καλλιεργούνται σε επιπλέουσες ‘’σχεδίες’’ που είναι κατασκευασ μένες από ελαφρά συνθετικά υλικά (π.χ. εξηλασμένη πολυστερίνη). Οι σχεδίες αυτές επιπλέουν στο θρεπτικό διάλυμα μέσα σε ειδικά κατασκευασμένες δεξαμενές. Οι δεξαμενές στεγανοπ οιο ύνται μέσω της επιστρώσεως φύλλων πολυαιθυλενίου και γεμίζονται με θρεπτικό διάλ υμα. Μια παραλλαγή του συστήματος αυτού είναι η χρήση καναλιών αντί δεξαμενής. Το ύψος πληρώσεως της δεξαμενής ή των καναλιών με θρεπτικό διάλυμα, ποικίλει ανάλογα με το ακολουθούμενο σύστημα (συνήθως από 5-30 cm).
Τα σπορόφυτα αναπτύσσονται με τους κλασσικούς τρόπους σε δίσκους με διάφορα υποστρώματα (πετροβάμβακας, περλίτης, βερμικουλίτης, ή οργανικά υποστρώματα).
Όταν τα φυτά φθάσουν το στάδιο της μεταφυτ εύσεως, τοποθετούνται στις ‘’σχεδίες’’ στις οποίες έχουν δημιουργηθεί οι αντίστοιχες υποδοχές. Οι σχεδίες αποτελούν ουσιαστικά το μέσο στήριξης των φυτών και οι ρίζες των φυτών ‘’κρέμονται’’ προς το θρεπτικό διάλυμα. Με αυτόν τον τρόπο οι ρίζες βρίσκονται σε ένα περιβάλλον ιδανικής συνθέσεως και επομένως το φυτό παρουσιάζει μία αλματώδη ανάπτυξη, που μόνο περιορισμό έχει την γενετική ταχύτητα μεταβολισμού του φυτού. Η σύσταση του διαλύματος σε θρεπτικά στοιχεία ελέγχεται συνεχώς μέσω των συστημάτων αυτόματου ελέγχου (όπως και στα κλασσικά υδροπονικά συστήματα) και διορθώνεται κατάλληλα έτσι ώστε το φυτό να δέχεται την ιδανική θρέψη σε όλα τα στάδια αναπτύξεώς του.
Παράλληλα, με συχνές εγχύσεις αέρα στην δεξαμενή καλλιέργειας (μέσω της συνεχούς ή διακοπτόμενης ανακυκλώσεως του θρεπτικού διαλύματος, μέσω ειδικών αεροσυμπιεστών ή με άλλους τρόπους) επιτυγχάνεται ο επαρκής αερισμός του διαλύματος και του ριζικού συστήματος του φυτών, γεγονός που προκαλεί την μέγιστη δυνατή επιτάχυνση του ρυθμού αναπτύξεως.
Το αποτέλεσμα είναι να λαμβάνονται ποσοτικά μεγαλύτερες, ποιοτικά καλύτερες και αριθμητικά περισσότερες καλλιέργειες ανά έτος, από οποιοδήποτε άλλο γνωστό σύστημα καλλιέργειας.

Πλεονεκτήματα
Επιπροσθέτως, πέραν της υψηλότερης παραγωγής και καλύτερης ποιότητας, το σύστημα αυτό έχει και πολλά άλλα πλεονεκτήματα όπως:
• Εύκολη εγκατάσταση.
• Αριστοποιείται η χρήση του νερού.
• Δεν χρειάζονται πολλά εργατικά (φύτευση, συγκομιδή, τυποποίηση).
• Οι απαιτήσεις συντηρήσεως του συστήματος είναι μικρές και η πραγματοποίηση εργασιών είναι εύκολη.
• Παρέχεται η δυνατότητα αναβαθμίσεως.
• Είναι αποτελεσματικότερο και ασφαλέστερο από το ΝFT ή και από άλλα υδροπονικά συστήματα, σε χώρες με θερμό κλίμα.
• Παρέχεται η δυνατότητα παραγωγής υψηλής ποιότητας φυλλωδών λαχανικών.
• Πρωίμιση της καλλιέργειας (πχ μαρούλι σε 20-35 ημέρες από τη μεταφύτευση).
• Παρέχεται η δυνατότητα αρίστου χρονισμού της παραγωγής (πολύ σημαντική παράμετρος διαθέσεως των προϊόντων).
• Το κόστος λειτουργίας είναι χαμηλό και ταχύτατα αποσβέσιμο.
• Παρέχεται η δυνατότητα αυτοματοποιήσεως πολλών διαδικασιών (σποράς, μεταφυτεύσεως, συλλογής, κλπ) γεγονός το οποίο επιτρέπει την διατήρηση του λειτουργικού κόστους σε χαμηλά επίπεδα
• Επιτυγχάνονται υψηλές πυκνότητες φυτεύσεως και επομένως καλύτερης εκμεταλλεύσεως της καλλιεργουμένης επιφανείας. Σε ένα θερμοκήπιο με επίπλευση (τύπου "floating") η εκμετάλλευση της επιφανείας ξεπερνά το 90% έναντι του 60% που μπορεί να επιτευχθεί με τις υπόλοιπες μεθόδους καλλιέργειας, υδροπονικές ή μη.
• Δίνει την δυνατότητα πλήρους ελέγχου της συστάσεως και της θερμοκρασίας του θρεπτικού διαλύματος, (πράγμα αδύνατον για τις καλλιέργειες στο έδαφος αλλά και πολλές φορές αρκετά δύσκολο για τις υπόλοιπες υδροπονικές μεθόδους που εμφανίζουν συχνά προβλήματα λόγω υψηλών θερμοκρασιών ή κακής οξυγονώσεως του θρεπτικού διαλύματος).
• Σαν κλειστό σύστημα (με 100% ανακύκλωση του θρεπτικού διαλύματος) δεν παράγει απόβλητα και δεν ρυπαίνει καθόλου το περιβάλλον σε αντίθεση με τις συμβατικές καλλιέργειες στο έδαφος, ή με τις καλλιέργειες σε ανοικτά υδροπονικά συστήματα, που ρυπαίνουν το περιβάλλον μέσω της απορροής μεγάλων ποσοτήτων λιπασμάτων (μόλυνση υδροφόρου ορίζοντα).
• Χρησιμοποιεί ελάχιστο νερό, το απολύτως απαραίτητο για τις βιολογικές ανάγκες του φυτού. Λόγω της πλήρους καλύψεως (με τις πλάκες εξηλασμένης πολυστερίνης) της επιφανείας της καλλιέργειας, η απώλεια νερού λόγω εξατμίσεως είναι σχεδόν μηδενική, ενώ παράλληλα λόγω της ανακυκλώσεως δεν υπάρχουν απώλειες προς το έδαφος.
o στο έδαφος οι ανάγκες του μαρουλιού σε νερό ανέρχονται περίπου σε 336 m3 ανά στρέμμα.
o στην επίπλευση κατά τους υπολογισμούς μας οι ανάγκες ανέρχονται περίπου σε 200-250 m3 ανά στρέμμα.
• Δεν χρησιμοποιεί κανένα είδος υποστρώματος φυτεύσεως και επομένως δεν παρουσιάζει κανένα είδος παθογένειας, λόγω της έλλειψης υποστρώματος όπου θα μπορούσαν να αναπτυχθούν μικροοργανισμοί. Επομένως δεν απαιτεί αλλαγή του υποστρώματος ή περιοδικές απολυμάνσεις περιορίζοντας έτσι την ανάγκη χρήσεως φυτοπροστατευτικών προϊόντων.
• Σε μία σωστά οργανωμένη και εξοπλισμένη μονάδα με πλήρη δυνατότητα ελέγχου και αριστοποιήσεως των συνθηκών αναπτύξεως η ανάγκη χρήσεως φυτοπροστατευτικών προϊόντων είναι ελάχιστη ή και μηδενική, με αποτέλεσμα τα παραγόμενα φυτά να είναι ελάχιστα ή καθόλου επιβαρυμένα, ίσως και λιγότερο από εκείνα των βιολογικών καλλιεργειών.
• Τα λαχανικά που παράγονται είναι καθαρά και απαλλαγμένα από υπολείμματα εδάφους, ενώ παράλληλα αναπτύσσονται χωρίς την χρήση φυτοπροστατευτικών προϊόντων χρησιμοποιώντας στις περιπτώσεις που χρειάζεται βιολογικό έλεγχο των παθογόνων.
• Το πλέον βασικό χαρακτηριστικό του συστήματος είναι η χρήση μεγάλου όγκου θρεπτικού διαλύματος γεγονός το οποίο δημιουργεί μεγάλες ανοχές σε ότι αφορά τον έλεγχο των λιπασμάτων και του οξυγόνου. Συγκρινόμενο με άλλα υδροπονικά συστήματα, είναι το πλέον συνδεδεμένο με το νερό.
• Τα φυτά μέσα στο θερμοκήπιο μεταφέρονται μέσω της πλεύσεως, χρησιμοποιώντας το θρεπτικό διάλυμα σαν μεταφορικό μέσο, προσφέροντας εξαιρετική οικονομία κατά την συγκομιδή αλλά και γενικότερα κατά την διαχείριση των φυτών.

Μειονεκτήματα:
• Απαιτείται νερό αρκετά καλής ποιότητας.
• Είναι απαραίτητη η οξυγόνωση του θρεπτικού διαλύματος ειδικά σε περιπτώσεις λαχανικών μεγάλου βιολογικού κύκλου.
• Σε περιπτώσεις κακής οξυγόνωσης (ιδιαίτερα όταν επικρατούν υψηλές θερμοκρασίες), παρατηρούνται έντονα φαινόμενα υποξίας με αρνητικές συνέπειες στην ανάπτυξη των φυτών.

Πειραματισμός στο ΤΕΙ Καλαμάτας
Στόχος πειραματικών εργασιών:
1. Σύγκριση του υδροπονικού συστήματος επιπλεύσεως με τα συμβατικά υδροπονικά συστήματα σε στερεά υποστρώματα σε ό,τι αφορά την παραγωγή μαρουλιού σε διάφορες εποχές καλλιέργειας.
2. Δοκιμή τριών ποικιλιών φράουλας σε παραγωγικά και ποιοτικά χαρακτηριστικά σε διάφορες πυκνότητες φυτεύσεως.
3. Καλλιέργεια άγριας και ήμερης ρόκας σε διάφορες πυκνότητες φυτεύσεως.
4. Καλλιέργειες διαφόρων φυτικών ειδών.

Θα πρέπει να τονισθεί ιδιαιτέρως ότι η χρήση του υδροπονικού συστήματος επιπλεύσεως στην Ελλάδα, μπορεί να αποτελέσει μια εξαίρετη εναλλακτική λύση ενός παραγωγικού συστήματος το οποίο μπορεί να βοηθήσει στην επιβίωση της γεωργίας σε ένα ταχύτατα μεταβαλλόμενο περιβάλλον, ειδικότερα κοντά σε μεγάλες πόλεις.
Οι σύγχρονες τάσεις στη γεωργία απαιτούν την παραγωγή προϊόντων υψηλής ποιότητας με ταυτόχρονη προστασία του περιβάλλοντος. Επιπρόσθετα, οι καταναλωτές προτιμούν τα νωπά λαχανοκομικά προϊόντα και είναι έτοιμοι να εμπιστευθούν λαχανικά που παράγονται σε μικρές τοπικές μονάδες με φιλικές προς το περιβάλλον μεθόδους. Αντίθετα, μειώνεται η προτίμηση για τα εισαγόμενα προϊόντα.
Όσοι ενδιαφέρονται, μπορούν να επικοινωνήσουν με τον κ. Κώτσιρα μέσω του μέιλ Αυτή η διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου προστατεύεται από τους αυτοματισμούς αποστολέων ανεπιθύμητων μηνυμάτων. Χρειάζεται να ενεργοποιήσετε τη JavaScript για να μπορέσετε να τη δείτε.

 


 

Το ΤΕΙ συνδιοργανωτής σε έκθεση γεωργικών μηχανημάτων
Γράφτηκε από την ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ Online - Κυριακή, 26 Ιανουαρίου 2014 14:32

Σημαντικό ρόλο έχει φέτος το ΤΕΙ Πελοποννήσου στη διοργάνωση της 25ης Διεθνούς Εκθεσης γεωργικών μηχανημάτων, εξοπλισμού και εφοδίων "Agrotica", που θα πραγματοποιηθεί στη Θεσσαλονίκη από τις 30 Ιανουαρίου έως και τις 2 Φεβρουαρίου, με κεντρικό θέμα τις υδροπονικές καλλιέργειες.

Το ΤΕΙ είναι συνδιοργανωτής με τη ΔΕΘ-HELEXPO και συμμετέχει με τέσσερα συστήματα υδροπονικών καλλιεργειών, για επιχειρηματικές εφαρμογές και αστική χρήση. Επίσης, θα πραγματοποιηθεί για πρώτη φορά εκπαιδευτικό σεμινάριο υδροπονικών καλλιεργειών για παραγωγούς, γεωπόνους, επιχειρηματίες και κάθε ενδιαφερόμενο, στις 4 και 5 Φεβρουαρίου, στο χώρο της Αμερικανικής Γεωργικής Σχολής Θεσσαλονίκης.
Οι επισκέπτες θα έχουν την ευκαιρία να δουν από κοντά μικρής κλίμακας καλλιέργειες λαχανικών σε στερεά υποστρώματα και υδατοκαλλιέργειες και να συζητήσουν με το εξειδικευμένο ακαδημαϊκό προσωπικό που θα στελεχώνει καθημερινά το περίπτερο, για τις δυνατότητες αυτής της καινοτόμου καλλιεργητικής τεχνολογίας. Οι επισκέπτες της έκθεσης θα έχουν επίσης τη δυνατότητα να ενημερωθούν για την έρευνα αλλά και την εφαρμογή της σε θέματα, όπως: Αειφόρος διαχείριση του γεωργικού περιβάλλοντος, παραδοσιακές ποικιλίες λαχανικών, τα μεσογειακά φυτά στην κηποτεχνία, γευσιγνωσία ελαιολάδου, έντομα υγειονομικής σημασίας: Τα κουνούπια και η αντιμετώπισή τους. Χρήση υπεριώδους ακτινοβολίας UV-C στην ανθοκομία, τροφοπενίες και τοξικότητες σε οπωροφόρα δέντρα και αμπέλι, μεταβολικό οπλοστάσιο των φυτών.

 


 

Προηγμένη τεχνολογικά υδροπονική μονάδα στο ΤΕΙ Καλαμάτας
Γράφτηκε από την Κέλλυ Δημητρούλια

Η πιο προηγμένη τεχνολογικά πειραματική υδροπονική μονάδα στην Ελλάδα ολοκληρώνεται σε λίγες ημέρες στο ΤΕΙ Καλαμάτας. Πρόκειται για μια πολύ σημαντική επένδυση, στην οποία συγκεντρώνονται τα 4 πιο διαδεδομένα υδροπονικά συστήματα.
Οι υδροπονικές καλλιέργειες είναι ήδη αρκετά διαδεδομένες στη Μεσσηνία και ιδιαίτερα στην Τριφυλία, όπου λειτουργούν αρκετές μονάδες οι οποίες για την καλλιέργεια των φυτών χρησιμοποιούν στερεά υποστρώματα - όπως συνηθίζεται και στις περισσότερες τέτοιες μονάδες στην Ελλάδα.
Η νέα αυτή μονάδα του ΤΕΙ Καλαμάτας εντάσσεται στη γενικότερη πλούσια δραστηριότητα του Εργαστηρίου Λαχανοκομίας. Σύμφωνα με τον επίκουρο καθηγητή Αναστάσιο Κώτσιρα, το γεγονός ότι πρόκειται για την πιο προηγμένη τεχνολογικά πειραματική υδροπονική μονάδα στην Ελλάδα αναγνωρίζεται από τους σχετικούς επιστήμονες του γεωπονικού χώρου. Αυτό όμως «αυξάνει την ευθύνη μας», όπως λέει, αφού δεν αρκεί μόνο να έχεις μια... Φόρμουλα Ι, αλλά θα πρέπει να ξέρεις και να την οδηγήσεις». Και συμπληρώνει χαρακτηριστικά: «Εμείς ξέρουμε βέβαια, γιατί εμείς τη σχεδιάσαμε. Και θα προσπαθήσουμε να την εκμεταλλευτούμε στο έπακρο».
Αυτό μπορεί να γίνει προσελκύοντας ανθρώπους του γεωπονικού τομέα και αγρότες που θέλουν να εκπαιδευτούν στις νέες τεχνολογίες, στο πλαίσιο της διά βίου μάθησης. Κυρίως όμως, το ΤΕΙ είναι πλέον σε θέση να διεκδικήσει αξιόλογα ερευνητικά προγράμματα.

 

ΣΗΜΑΝΤΙΚΕΣ ΔΥΝΑΤΟΤΗΤΕΣ ΓΙΑ ΕΡΕΥΝΑ - ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ

Ειδικότερα, αυτά που το ΤΕΙ μπορεί να πραγματοποιήσει μέσω των σύγχρονων υδροπονικών εγκαταστάσεών του, σύμφωνα με τον κ. Κώτσιρα, είναι:
• Εκπαίδευση των σπουδαστών και των αποφοίτων σε τεχνολογίες αιχμής.
• Ερευνα και σεμινάρια σε προπτυχιακούς και μεταπτυχιακούς σπουδαστές γεωπονικών τμημάτων, σε επιστήμονες του γεωπονικού χώρου και σε αγρότες.
• Αύξηση της διαπραγματευτικής ισχύος του ΤΕΙ ως προς τη διεκδίκηση αξιόλογων ερευνητικών προγραμμάτων.
• Προσέλκυση υψηλής στάθμης ερευνητικού δυναμικού.
• Επίσης, σημαντικότατες προοπτικές ανοίγονται στην παραγωγή, μεταφορά και διάχυση τεχνογνωσίας και καινοτομιών στον αγροτικό τομέα.
Ολα αυτά είναι δυνατόν να επιτευχθούν, ιδιαίτερα δε από τη στιγμή που υπάρχει πολύ μεγάλο ενδιαφέρον - όπως έγινε φανερό και κατά τη διάρκεια της πρόσφατης έκθεσης Agrotica στη Θεσσαλονίκη, όπου η Σχολή Τεχνολογίας Γεωπονίας του ΤΕΙ Καλαμάτας συμμετείχε για πρώτη φορά.

 

ΜΕΘΟΔΟΙ ΚΑΙ ΠΛΕΟΝΕΚΤΗΜΑΤΑ

 

Τα τελευταία χρόνια παρατηρείται ένα συνεχώς αυξανόμενο ενδιαφέρον από την πλευρά των καταναλωτών για την ποιότητα και τη διατροφική αξία των γεωργικών προϊόντων. Παράλληλα, η καλλιέργεια των κηπευτικών αποτελεί ένα από τα πιο εντατικά παραγωγικά συστήματα, και μέσω της σύγχρονης τεχνολογίας η ανάπτυξη των φυτών μπορεί να γίνει είτε με παραδοσιακό τρόπο είτε μέσω νέων τεχνικών, όπως είναι η υδροπονία.
Μάλιστα, τα κηπευτικά θεωρούνται από τις πλέον υδροβόρες καλλιέργειες και συμμετέχουν σε αρκετά μεγάλο βαθμό στην περιβαλλοντική επιβάρυνση, λόγω των αυξημένων εισροών γεωργικών εφοδίων (λιπάσματα, φυτοπροστατευτικά προϊόντα κ.λπ.). Ομως οι υδροπονικές καλλιέργειες σε κλειστά συστήματα συγκαταλέγονται στις πλέον φιλικές προς το περιβάλλον μεθόδους καλλιέργειας (αριστοποίηση κατανάλωσης νερού και γεωργικών εφοδίων) και χρησιμοποιούνται ευρύτατα παγκοσμίως.
«Η επιτυχία της εφαρμογής των τεχνολογιών αυτών απαιτεί την αλλαγή της φιλοσοφίας προσεγγίσεως της τεχνικής της καλλιέργειας και μπορεί να επιτευχθεί μόνο μέσω μιας σοβαρής εκπαιδευτικής και ερευνητικής διαδικασίας, με προσαρμογή στα ελληνικά δεδομένα» επισημαίνει ο κ. Κώτσιρας. Και προς αυτή την κατεύθυνση, το Εργαστήριο Λαχανοκομίας του ΤΕΙ Καλαμάτας διαθέτει τεχνολογικά προηγμένες πειραματικές υδροπονικές μονάδες των 4 πιο διαδεδομένων υδροπονικών συστημάτων, που είναι τα εξής:
• Καλλιέργεια σε στερεά υποστρώματα. Είναι η πλέον διαδεδομένη μέθοδος στην Ελλάδα και στη Μεσσηνία φυσικά. Καλλιεργούνται κυρίως ανθοκομικά και κηπευτικά σε ελληνικά υποστρώματα όπως ο περλίτης και η ελαφρόπετρα, καθώς επίσης σε εισαγόμενα όπως ο πετροβάμβακας, η κοκοτύρφη κ.λπ.
• Καλλιέργεια σε λεπτή στοιβάδα θρεπτικού διαλύματος (NFT): Πρόκειται για ένα αρκετά προηγμένο υδροπονικό σύστημα που δεν έχει την ανάγκη στερεού υποστρώματος, καθώς οι ρίζες των φυτών αναπτύσσονται μέσα σε μια λεπτή μεμβράνη θρεπτικού διαλύματος το οποίο βρίσκεται σε συνεχόμενη ροή. Με αυτή τη μέθοδο μπορούν να καλλιεργηθούν τα περισσότερα είδη λαχανικών.
• Αεροπονία: Η καλλιέργεια γίνεται με ψεκασμό του θρεπτικού διαλύματος στη ρίζα του φυτού, η οποία βρίσκεται στον αέρα, σε ειδικά κατασκευασμένο πλαίσιο. Η ανάπτυξη των φυτών είναι πολύ γρήγορη και η μέθοδος αυτή προσφέρεται για φυλλώδη λαχανικά, αρωματικά και φαρμακευτικά φυτά.
• Καλλιέργεια σε συστήματα βαθιάς επιπλεύσεως (DFT): Πρόκειται επίσης για ένα αρκετά προηγμένο υδροπονικό σύστημα που δεν έχει την ανάγκη στερεού υποστρώματος, καθώς οι ρίζες των φυτών αναπτύσσονται μέσα σε ένα μεγάλο όγκο θρεπτικού διαλύματος. Η μέθοδος αυτή προσφέρεται για την παραγωγή υψηλής ποιότητας φυλλωδών λαχανικών, αρωματικών και φαρμακευτικών φυτών.

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΜΕ 24 ΜΟΝΑΔΕΣ ΥΔΡΟΠΟΝΙΚΗΣ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑΣ

Το νέο εργαστήριο που κατασκευάζεται στο ίδρυμα αναπτύσσεται σε 2 θερμοκήπια και περιλαμβάνει συνολικά 24 ανεξάρτητες, πλήρως ελεγχόμενες υδροπονικές μονάδες - καθώς επαναλαμβάνεται 3 φορές το κάθε σύστημα σε τυχαίες θέσεις. Και όπως διευκρινίζεται, πρόκειται για πραγματικές μονάδες και όχι για προσομοιώσεις.
Στόχος του πειραματικού εργαστηρίου είναι να γίνει -εκτός των άλλων- και σύγκριση των υδροπονικών συστημάτων μεταξύ τους. Και το εν λόγω εργαστήριο του ΤΕΙ Καλαμάτας είναι το μοναδικό στην Ελλάδα που επιτυγχάνει την ταυτόχρονη παρουσία και των 4 συστημάτων σε τόσο τεχνολογικά προηγμένο επίπεδο. Πάνω σε αυτό μάλιστα, ήδη το ΤΕΙ έχει ξεκινήσει συνεργασία με το Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών.


ΠΟΛΛΑ ΠΛΕΟΝΕΚΤΗΜΑΤΑ ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΝΕΙ Η ΥΔΡΟΠΟΝΙΑ

Ο κ. Κώτσιρας εξηγεί πως η υδροπονία δεν είναι κάτι καινούργιο και επειδή έχει πολλά πλεονεκτήματα πρέπει να διαδοθεί ακόμα περισσότερο, καθώς ξεπερνά προβλήματα της παραγωγής αλλά και της παθογένειας του εδάφους. Στο πλαίσιο αυτό, ο καθηγητής μαζί με τους συνεργάτες του Χρήστο Μουρούτογλου, Αλέξη Αλεξόπουλο και Επαμεινώνδα Κάρτσωνα επιδιώκουν:
• Την εφαρμογή των υδροπονικών μεθόδων καλλιέργειας στο πλαίσιο της γεωργίας ελεγχομένων συνθηκών.
• Την υποστήριξη των αποφάσεων του παραγωγού μέσω κάποιων ελεγχόμενων παραμέτρων, καθώς και προσαρμογή των συνθηκών του θερμοκηπίου στα ζητούμενα χαρακτηριστικά του τελικού προϊόντος.
• Την επιλογή του κατάλληλου υδροπονικού συστήματος με βάση ενεργειακά και περιβαλλοντικά κριτήρια (σύγκριση συστημάτων με βάση αυτά).
• Και τέλος, τη διερεύνηση νέων φυτικών ειδών (τοπικές ποικιλίες ή πληθυσμοί λαχανοκομικών, αρωματικά και φαρμακευτικά φυτά κ.λπ.) με ιδιαίτερα οργανοληπτικά χαρακτηριστικά, που μπορούν να καλλιεργηθούν υδροπονικά.